Ветер со јачина на ураган ја собори државата за неколку часа

Државната метеоролошка управа го кажа она што секој што вчера гледаше кровови како летаат веќе го знаеше со стомак: ветрот што нè погоди имаше јачина на ураган – 134 километри на час во Штип, 130 во Скопје. Над 9.000 повици на 112 за неколку часа, десетици повредени, стотици паднати дрвја. Управата вели дека вакви ветрови се случуваат „многу ретко“ на оваа територија – но реткоста на појавата не е изговор за инфраструктура што паѓа при првиот удар.

Кога падне кровот, се гледа што не било одржувано

Ударот не остана апстрактен. Ветрот го однесе кровот на болницата во Штип, па пациентите од ортопедија мораа да се преместуваат поради протекување – а во Пробиштип товарот веднаш се префрли на граѓаните, со рок и цела папка документи за пријава на штета. Кај Ист Гејт се скрши шеесетметарски јарбол со знамето како кибритка, а спортскиот центар „Борис Трајковски“ го затвори базенот среде лето откако ветрот му го демолира кровот. Три различни конструкции, иста слабост: јавна инфраструктура што не е проектирана за ветрови што стануваат сè почести.

Три дена пред кровот да падне, судот застана на страната на изведувачот

Најиронична е приказната од Карпош. Дел од кровната конструкција на една зграда се урна за време на невремето – само три дена откако судот пресуди дека изведувачот што го изградил тој кров работел исправно и не сноси одговорност. Станарите со години воделе судска битка, ангажирале вештаци, и изгубиле; судот ги задолжил дури и да платат трошоци. Три дена подоцна, кровот за кој предупредувале падна врз паркираните автомобили. За среќа немаше повредени, но прашањето што го постави една станарка одѕвонува подалеку од Карпош: кому му верува институцијата – на станарите што со години предупредуваат, или на градбата со адвокати?

Гостивар: институцијата рекла дека водата е безбедна, три дена пред труењето

Истата логика на „безбедно е“ што не издржа стои и во Гостивар. Сега конечно се знае што ја затруе водата: три нелегални пумпи што точеле вода од Вардар директно во дистрибутивниот систем. Тројца раководители од „Комуналец“ се приведени, но додека полицијата апси, министерот за здравство веќе гради ѕид околу својата институција, префрлајќи ја одговорноста на комуналното. А само три дена пред да се открие загадувањето, Центарот за јавно здравје пријавил дека водата е безбедна за пиење. Затоа Гостивар не е инцидент, туку симптом: не е доволно да се најде кој ги поставил пумпите, туку кој требаше да го забележи ризикот, а не го забележа.

Езерата со истата дијагноза

Приказната за необработена домашна задача не е нова за водите. УНЕСКО одлучува за Охрид со последен жолт картон пред црвениот – дивоградби, недограден колектор и платформи во самото езеро што стојат со децении. А Преспа помина ова лето со статус „безбедно за капење“ што се позајмува од година в година, додека отпадот сè уште завршува во септички јами. Три езера, иста болест: недовршена инфраструктура.

Ребаланс што слуша – но допрва треба да докаже дека и дава

На политичкиот терен, Владата го усвои дополнетиот ребаланс на буџетот со 46 милијарди денари за капитални проекти, со пари кон социјала, земјоделство и жртви на насилство и дефицит од 4,1 отсто од БДП. Тешко е да се биде против ставките – но ребалансот е документ за намери, не за резултати, и вистинскиот тест не е колку е ветено во јули, туку колку реализирано во декември. Во меѓувреме, просечната плата од 49.544 денари останува бројка што малкумина реално ја живеат, а нафтата над 94 долари поради тензиите САД-Иран е уште еден трошок што прво го чувствуваат буџетите на домаќинствата.

Застој што Филипче го нарече „државен удар“

И додека дома се брои штета, на европскиот пат Филипче го нарече „државен удар“ застојот кон ЕУ, потсетувајќи дека четири земји истиот ден напредувале, а Македонија стоела на место. Кога соседи нè престигнуваат, прашањето кој е виновен веќе не е реторичко – единственото поглавје што стои отворено е она за одговорноста. Иста тема како и кровот, и водата, и езерата.

Полицијата фати три возачи – но не и мрежата

Од хрониката, три приведувања за еден ден за криумчарење мигранти на југот: возила со лажни таблички, странски државјани стуткани внатре, возачи што бегаат од полиција. Тоа што полицијата го фати е делот што излегол на површина – лажните таблички и спремните документи не се импровизација на аматери, туку рутина на мрежа. Прашањето кој стои над возачите што паѓаат прв останува без одговор.

Полесниот дел од денот

За крај, една ведра бројка среде тешкиот ден: догодина Македонија е домаќин на младинско светско првенство во ракомет, откако Унгарија ја чекаше титулата 32 години, а Словенија стигна до бронза. А дома, Вардар веќе ги пали моторите за нова европска сезона. Нишката на денот – институција што вети, но допрва треба да одговори – важи за потешкиот дел од денот; спортот, за среќа, се брани сам.