Тирана горе – буквално. Во петок навечер пред парламентот на Албанија се судри полицијата со демонстрантите од опозициската Демократска партија, кои бараат оставка на премиерот Еди Рама. Поделбата веќе не е само политичка – молотовлети, ракети, светилки летаа кон линијата на жандармеријата, додека водените топови и солзавецот ја отвораа толпата.

Поводот е концентриран во една реченица на еден од демонстрантите: “Оваа влада ја интегрира криминалот во моќта. Погледнете колку градоначалници, министри и пратеници се обвинети.” Прашање кое во Албанија повеќе не е реторичко – е статистика.

Кризата ескалираше во декември кога обвинителството ја обвини Белинда Балуку, блиска советничка на Рама, за тендерски измами. Парламентот блокираше укинување на нејзиниот имунитет, и тоа ја зацврсти впечатокот на јавноста дека власта се штити меѓусебно. Наместо да паднат пред правдата, имуноим се крие зад институциите кои ги контролираат.

За балканскиот гледач ова е филм кој веќе го гледавме. Скопје 2016, Белград 2024, Сараево 2018 – различни земји, иста структура. Корумпирана елита се штити со парламентарна аритметика, опозицијата излегува на улица, полицијата стои на средината. Прашањето кое граѓаните го кажуваат на сите јазици е истото: “Ако ние плаќаме данок, тогаш кој одговара кога нас не помислуваат?”

Албанија треба да биде во ЕУ до 2030. Ова е тестот: дали Брисел ќе ги задоволи со зафрклува́е на формуларите, или ќе ги принуди да најдат начин да се справат со скриените мрежи на власт. Прашањето во Тирана го прашуваат сега, на улица, со огнени бочи. Прашањето во Скопје и Белград се прашува потивко – но е истото.