Средношколци од сите четири средни училишта во Велес, со дигитална алатка, во наредните шест месеци ќе ги мапираат институциите во градот што не се пристапни за луѓето со попреченост, за родителите со колички и за оние што користат помагала при движење.

Тоа е проектот „Дигитален зелен пристап”, воден од млади и финансиран од Европската Унија. Мотото е директно: пристапноста до институциите не е привилегија, туку основно човеково и граѓанско право.

Прочитајте ја сега листата на институции што од Здружението на лица со церебрална парализа и други попречености ги посочуваат како недостапни во Велес. Фондот за здравствено осигурување. Фондот за пензиско и инвалидско осигурување. Превентивната предучилишна здравствена служба. Пошта. Управата за јавни приходи. Централниот регистар. Електронската и свечената сала на самата Општина Велес. Агенцијата за вработување. Центарот за социјални работи.

Тоа не е листа на приватни продавници. Тоа е буквално списокот на места каде граѓанинот оди за пензија, за здравствена книшка, за социјална помош, за вработување. Секое едно од нив постои затоа што државата има обврска кон граѓанинот – и секое едно, според ова здружение, е затворено за дел од тие граѓани.

Бариерите не се само скали

Далиборка Златева од Здружението го кажува тоа јасно: членовите велат дека ако тргнат на прошетка со количка низ градот, речиси никаде не можат да стигнат. Семафори без звучна сигнализација. Во ниту една јавна здравствена установа нема толкувач на знаковен јазик – што значи дека човек со оштетен слух мора да доведе член од семејството за да разговара со сопствениот лекар. Во ниту една банка нема таква услуга, а дел од лицата со попреченост се вработени и им треба банка. Во институциите нема информации испишани на Брајово писмо. Јавниот превоз не е пристапен, а рабниците кај пешачките премини треба да бидат спуштени.

Постои и позитивен пример – ЈКП „Дервен”, кое го преселило своето место за наплата на приземје и обезбедило пристапно паркирање. Значи, може. Не е прашање на технологија, ниту на европски милиони. Едно преселување на шалтер од спрат на приземје.

Претходниот месец во Скопје се одржа „Марш на исклучените”, каде луѓе со попреченост, родители со колички и велосипедисти побараа поинклузивен град. Претседателот на Здружението „Икуалити”, Гере Трипков, тогаш рече дека очекуваат конечно од другата страна да ги дочекаат со насмевка, а не со неприфаќање.

Има нешто што боли во оваа приказна и не е поврзано со скалите. Мапирањето на бариерите го прават средношколци, со европски пари, како проект. А списокот што ќе го добијат го знае секој вработен во секоја од тие институции, бидејќи го гледа секој ден на влезот. Знаењето никогаш не било проблемот.