Во мај 2026 година Македонија произведе речиси онолку струја колку што потроши – 96,5 отсто од домашната потрошувачка беше покриена од домашно производство. Според податоците на Државниот завод за статистика, вкупното бруто-производство на електрична енергија изнесувало 462.653 мегават-часови, наспроти потрошувачка од 479.603 мегават-часови. Бројка што на прв поглед звучи како успех – и делумно е.

Но зад процентот се крие една многу помалку светла реалност. Речиси целата потрошувачка на јаглен – 99,9 отсто – отиде токму на производство на струја. Тоа значи дека нашата „домашна” енергетска независност сѐ уште виси на РЕК Битола и на јагленот што го копаме и го гориме. Струјата е домашна, да, но цената што ја плаќаме не е само на сметката за електрична енергија – таа се плаќа и во воздухот што го дишеме и во климата што ја менуваме.

Податоците покажуваат и други поместувања. Потрошувачката на природен гас во мај порасна за 4,8 отсто во однос на лани, што Заводот го припишува на работата на топлинските постројки кои претходната година во истиот период не биле активни. Од друга страна, потрошувачката на нафтени продукти падна за 8,5 отсто.

Значи, каква е сликата? Македонија навистина може да си ги покрие сопствените потреби за струја – но со енергетски микс кој сѐ уште е тежок, валкан и зависен од јагленот. Вистинската енергетска независност не се мери само во тоа дали струјата е домашна, туку и во тоа од што е произведена. Додека 99,9 отсто од јагленот завршува во котлите на термоцентралите, зборуваме за самодоволност од минатиот век. Прашањето за иднината останува неодговорено: што ќе биде со тие проценти кога јагленот, порано или подоцна, ќе мора да замине?