Надзорот што се наплаќаше

Три институции оваа седмица се најдоа во истата положба, и во ниту една од нив проблемот не беше потпис. Фирма од Делчево тврди дека добивала вонредни инспекции сè додека не стигнало барањето за сто илјади евра, а во колата на директорот на Инспекторатот се најдени 50.000 обележани. Во Царинската управа, помошник-директор беше фатен со 17.500 обележани евра за интервенција во две постапки – не за да потпише нешто, туку за да влијае.

Третиот случај е најдобрата илустрација зошто ова не е низа поединечни инциденти. Во МВР, при издавање нова дозвола се додавале категории Ц и Д на луѓе што никогаш не полагале испит. Некои од нив возеле автобуси. Полицијата влезе во сопствени службени простории на 32 локации, а шемата траела шест години, со 27 кривични пријави и седуммина во бегство.

Она што ги поврзува не е тоа што некој земал пари. Тоа се случува секаде. Поврзува тоа што надзорот во сите три случаи работел беспрекорно – само свртен кон погрешна страна. Механизмот не откажал; бил пренаменет.

Прославата што чинела нула, но некој ја плати

Владата тврди дека прославата за 35 години независност не ги чинела граѓаните ништо од Буџетот. Технички, тоа може и да е точно. Платила Државната лотарија – истата државна фирма што во исто време фигурира како оштетена страна во обвинение за штета од 9,7 милиони евра.

Хронологијата е поинтересна од сумата. Лотаријата е задолжена на 28 април, два дена подоцна излегува оглас со рок од пет дена, се јавува еден понудувач. Договорот е за 4,8 милиони евра, а човекот што ја оценил единствената понуда подоцна се појавува како автор на аранжманите за концертот. Кога новинар го праша организаторот за вредноста на договорот, одговорот беше прашање, а не бројка.

Премиерот ги упати граѓаните на Отворени финансии. Исплатите таму сè уште не се гледаат. „Не чинеше ништо од Буџетот“ е реченица што е точна и празна во иста мера – таа не кажува дека не е платено, туку само од кој џеб.

Кога рокот работи за обвинетиот

Истата седмица во која институциите беа фатени како продаваат пристап, правосудството покажа колку бавно се движи кога треба да заврши нешто. Врховниот суд ја укина пресудата за Ласкарци поради процесни недостатоци – седум и пол години по несреќата со 16 загинати, предметот се враќа на прв степен, а осудените излегуваат од затвор. Роднините ќе слушаат сè од почеток.

Во Кочани, првообвинетиот за пожарот во „Пулс“ излезе од притвор затоа што рокот истече, година и половина по трагедијата, без правосилно осудено лице. „Нашите деца немаат рок, правдата не смее да истече“, порачаа родителите.

А кога некој сам реши да се појави, тоа изгледа вака: првообвинетиот за Државна лотарија се предаде на Блаце по 19 месеци во бегство, на истиот граничен премин и во исто рано утро како и Груби претходно. МВР ни овојпат не објасни каде се крил. Роковите течат за сите, но не со иста брзина.

Триесет и четири пожари во септември

Пожарите оваа година веќе не се вонредна состојба. Триесет и четири за 24 часа, во септември, кога сезоната би требало да стивнува. Скопје две вечери ги држеше прозорците затворени поради чад од дива депонија кај Стенковец.

Еден детаљ кажува повеќе од бројката. Кај „Јасен“ беа кренати сите три противпожарни авиони што ги има државата. Кога една огнена линија ја ангажира целата воздушна флота, тоа не кажува колку е голем пожарот – кажува колку е мала флотата.

Во Шуто Оризари изгореа над 20 дуќани за една ноќ. Дека огнот е подметнат покажа снимка од безбедносна камера: луѓе дошле со тротинети, потпалиле и си заминале за педесет секунди. Доказот дојде од приватна камера, не од институција – истата шема како кај отпадот фрлен во Радика, каде снимката ја објави риболовно друштво.

Инфраструктурата што чека потпис

Најдобрата вест оваа седмица не беше ништо ново. Возот Куманово-Скопје за 87 денари вози по пруга стара со децении, по цена што исто така не е нова. Недостасуваше само одлука. Месечна карта од 1.850 денари значи помалку од 90 денари дневно во двата правци меѓу двата најголеми града.

Истата логика важи и во Скопје. Градскиот воз поминува за 28 минути, но до станицата во Драчево се оди половина час пеш, а предлогот за интегриран билет што би важел и за автобус падна во Советот во јули. Инфраструктурата постои; врската меѓу неа и патникот не.

За патот кон Блаце има траса, презентација и согласност дека е потребен. Нема датум, нема рок, нема објавена вредност. Тоа е трето име за истото нешто што го гледаме цела седмица.

Ако нешто ја држи оваа седмица заедно, тоа е распоредот. Функцијата се наплаќаше веднаш, сметката се плаќаше однадвор, а одлуката чекаше. Кога институција сака нешто од граѓанинот, роковите се кратки и прецизни. Кога граѓанинот сака нешто од институцијата, рокот е првото што истекува.