Трамп ѝ нуди на Европа руски гас како цена за мир: Берлин вели не, Москва слави

Европа со години мачно се откажуваше од рускиот гас. Сега Вашингтон ѝ предлага да се врати точно таму од каде што тргна. Според „Њујорк тајмс“, администрацијата на Доналд Трамп сака Европа, како дел од мировниот договор за Украина, повторно масовно да купува руски гас.

Предлогот не е идеја на хартија. Главните преговарачи на Трамп, Џаред Кушнер и Стив Виткоф, веќе им го изнеле на европските и украинските функционери – вклучително и на Володимир Зеленски, на средбата во Киев минатиот месец. Пораката: Украина нека ги отвори гасоводите низ кои со години течеше рускиот гас кон Европа, за Москва да се согласи да ја прекине војната.

Европските функционери останале затечени. Еден потег би ги поништил годините во кои Европската унија се ослободуваше од зависноста од руските фосилни горива. Во тимот на Трамп, пак, тоа го гледаат како идеален дел од мировниот пакет: Украина повторно би земала пари од транзитот, а европските гласачи, притиснати од трошоците, би прифатиле поевтин енергенс. Критичарите ја гледаат фаталната мана – наместо притисок врз Владимир Путин или помош за Киев, Вашингтон со недели смислува економски погодности за Русија, иако Москва не попушта ни милиметар од своите воени цели.

Белата куќа официјално тврди дека војната „ги крева цените на енергенсите низ Европа“ и дека целта е „не само да се запрат борбите, туку да се создадат услови за траен мир“. Делата зборуваат погласно од соопштението. Трамп одби да го потпише новиот пакет санкции против Русија што го изгласа Конгресот – само недела откако ја укина забраната за увоз на руски дизел. На Truth Social напиша дека не сака „глупаво да ја оттурне Русија од преговарачката маса“, а Зеленски го обвини дека не сака крај на војната и дека неговата земја ги изгубила „океаните и морињата“. Украина, патем, нема океани.

Во Москва не ја кријат радоста

Путиновиот економски емисар Кирил Дмитриев на енергетски форум во Москва порача дека договорот за дизелот е само почеток на она што се договара со Кушнер и Виткоф. „Наскоро ќе објавиме важни иницијативи, мразот конечно е пробиен“, рече тој, спомнувајќи и податочни центри што би работеле на руска нуклеарна енергија. Во игра е и продажбата на меѓународниот имот на нафтениот гигант „Лукоил“ на инвестициска група во која учествува и американската влада.

Дел од европските и украинските функционери се уверени дека Вашингтон бара и сопствена корист – удел од заработката од транспортот на гасот. Повторно се спомнува и оштетениот гасовод „Норд Стрим 2“. Белата куќа тврди дека тој не бил тема на последните средби, но упатени извори велат дека администрацијата неговото рестартирање по мирот го гледа како „плод што само треба да се обере“. Кремљ се согласува: портпаролот Дмитриј Песков изјави дека обновата на енергетската соработка е во руски интерес, „но во моментов можеби уште повеќе во интерес на самите Европејци“.

Зеленски, кој остро го нападна Трамп поради попуштањето пред Москва, сценариото го предвиде гласно. „Прашањето е само кога ќе стигне новиот договор. Можеби тоа ќе биде гасот. Сосема сигурно ќе биде гасот“, изјави тој за „Фајненшл тајмс“. Украина го прекина транзитот на рускиот гас во јануари 2025 година и свесно се откажа од околу една милијарда долари годишно од надоместоци за транзит, а Европската унија се обврза целосно да го исклучи увозот од Русија. Трамп, соочен со високи цени на горивата пред изборите за Конгрес, сѐ поотворено бара начини Русија полесно да ги продава нафтата и гасот.

Берлин вели не – но под притисок

Најтврд отпор дава Берлин. Германија до инвазијата во 2022 година беше најголемиот купувач на руски гас. Кога Виткоф и Кушнер минатата недела во Флорида повторно ја изнеле идејата за гасоводите, Гинтер Заутер, главниот безбедносен советник на канцеларот Фридрих Мерц, остро се спротивставил. Ставот на германската влада, според европски функционери, е јасен: рускиот гас, дури и препродаден преку американски посредници, останува руски гас.

„Европа, а особено Германија, никогаш повеќе не смее да зависи од рускиот гас, затоа што видовме колку е Русија несигурна“, предупредува поранешниот германски министер за економија Роберт Хабек. Но германските лидери се под огромен притисок дома, каде проруската „Алтернатива за Германија“ води во анкетите со речиси 30 отсто и отворено бара укинување на санкциите. Нејзината лидерка Алис Вајдел во Бундестагот веќе побара увоз на руски гас и нафта. Предлогот на Трамп би ѝ дал ветер во грб – а истовремено би ја намалил побарувачката за американскиот течен гас во Европа.

Хабек го кажа гласно она што многумина во Европа го мислат: „Порано би бил среќен некоја американска компанија да биде сосопственик на нашата енергетска мрежа. Денес тоа ме плаши, затоа што гледаме дека Трамп очигледно има многу повеќе симпатии за Владимир Путин отколку за Украинците.“

На Балканот добро ја знаеме сцената во која големите седнуваат на маса и делат туѓо, а оној за кого се договараат го викаат само да потпише. Европа сега е во таа позиција. Прашањето е дали ќе потпише – и дали за неколку години повторно една цевка ќе одлучува колку топло ќе ѝ биде во зима.