Кога цел еден град остане без вода за пиење, првиот инстинкт на власта е да бара едно виновно лице – оној што ги поставил нелегалните пумпи. Но Блупринт групата за реформи во правосудството го тргна фокусот таму каде што најмногу боли: она што се случи во Гостивар не е инцидент, туку симптом на „сериозни системски слабости”.

Поентата е остра и точна. Не е доволно да се утврди кој ја поставил нелегалната инфраструктура. Мора да се истражи дали надлежните тела воопшто знаеле за ризикот од загадување – и ако знаеле, зошто не постапиле навремено за да спречат или ограничат штета. Прашањето не е „кој ја вклучи пумпата”, туку „кој требаше да ја забележи, а не ја забележа”.

Блупринт бара сеопфатна истрага што ќе ги опфати мониторинг-системите, инспекцискиот надзор и лабораториските анализи – целиот синџир што требало да функционира, а очигледно не функционирал. Групата ги критикува и властите и здравствените институции затоа што не дале „јасни и целосни информации” за тоа кога водата смее да се користи, по кои критериуми ќе се укине забраната и кога состојбата ќе се нормализира. Граѓанинот што не смее да пие од сопствената чешма има право да знае зошто и до кога.

Политичката страна веднаш се вклучи. Демократскиот сојуз ја поврза целата епидемиолошка состојба со политизацијата, партиското вработување и некомпетентноста на партиски поставените функционери, и побара воведување вонредна состојба, дополнителни мерки за храната и лабораториски анализи на водата за наводнување, на земјоделските производи и на почвата. Барањата се разумни; прашањето е зошто требало катастрофа за да се сетат на нив.

Ова е тестот што Гостивар го поставува пред целиот систем. Ако одговорноста заврши на тројца луѓе од едно комунално претпријатие, а мониторингот, инспекцијата и здравствениот надзор што ги пуштиле низ прсти останат недопрени, тогаш следниот град само чека на ред. Системската слабост не се лечи со едно апсење – се лечи со институции што работат пред штетата, не по неа.