„Не ни требате, ќе ги повикаме Американците.“ Вака, според директорот на германскиот воен гигант Рајнметал, поранешната канцеларка Ангела Меркел некогаш го отпишувала домашниот воен сектор. Денес, тие исти зборови звучат како грешка што чинеше цела Европа скапо.

Изјавата ја даде Армин Папергер, шефот на Рајнметал, на безбедносен самит. Според него, Меркел свесно ја градела германската зависност од Вашингтон. Пред руската инвазија на Украина во 2022, Германија речиси немала внатрешна потреба од оружје, а компании како Рајнметал биле маргинализирани поради извозни ограничувања. Стратегијата беше едноставна – зошто да произведуваш оружје кога имаш американски сојузник?

Војната ја сруши таа логика преку ноќ. По пресвртот („Zeitenwende“) објавен од канцеларот Шолц, Германија основа посебен фонд за одбрана од 100 милијарди евра и ги крена воените трошоци на 2 отсто од БДП. Рајнметал ја зголеми годишното производство на артилериска муниција од 70.000 на еден милион гранати – повеќе отколку конвенционалното производство на САД. Акцијата на компанијата порасна над 1.000 отсто од 2022.

Има нешто застрашувачко и поучно во оваа бројка. Порастот на една воена компанија од илјада проценти не е знак дека светот станува побезбеден – туку токму спротивното. Секое евро вложено во муниција е евро што не отишло во болница, училиште или пензија. Европа со децении се лулаше во илузијата дека војната е нешто што ѝ се случува на некој друг; сега трескаво се вооружува, а фабриките за гранати работат деноноќно. За нас на Балканот, кои предобро знаеме каде водат преполните складишта со оружје, ова не е добра вест – тоа е стара приказна со нов буџет.