Градоначалник кој проверува дали смее да уапси странски премиер – тоа звучи како политички театар, и делумно е. Но зад настапот на новиот градоначалник на Њујорк лежи нешто пореално: налог за апсење од меѓународен суд што повеќето западни лидери претпочитаат да го премолчат.

Зохран Мамдани, градоначалникот на Њујорк, изјави дека проверува дали неговата администрација може да го уапси израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху доколку тој дојде во градот за Генералното собрание на ОН во септември. Меѓународниот кривичен суд издаде налог за апсење на Нетанјаху во ноември 2024 година за наводни воени злосторства во Газа, меѓу кои и „гладот како метод на војување, убиства, прогон и други нехумани дела”.

„Неговото место е во Хаг”, порача Мамдани во подкаст на Њујорк тајмс, повторувајќи ги ставовите од својата успешна градоначалничка кампања. Тој призна дека не е сигурен дали има правно овластување да ѝ нареди на њујоршката полиција, која е под негова контрола, да притвори странски лидер, но потврди дека за тоа разговарал со правниот сектор на градот. „Ќе направиме сè што њујоршкиот закон ни дозволува”, рече тој.

Правните експерти го оценија ваквото апсење како „практично невозможно” и предупредуваат дека би можело да создаде директен судир со американската федерална власт. САД не се членка на Меѓународниот кривичен суд и не ја признаваат неговата надлежност. Претседателот Трамп во февруари 2025 година воведе санкции против судот, тврдејќи дека тој нема овластување ниту над САД, ниту над Израел.

Нетанјаху ги отфрли заканите на Мамдани во радиски настап, велејќи дека не е загрижен и обвинувајќи го градоначалникот дека поддржува Хамас – што Мамдани го негираше. Израелскиот амбасадор во ОН, Дани Данон, го критикуваше Мамдани посочувајќи на растечкиот антисемитизам во градот, додека амбасадорот на Трамп во ОН, Мајк Волц, заканата ја нарече „чист политички театар”.

А сепак, зад театарот се гледа поместување. Мамдани потсети дека противењето на помошта за Израел расте и во самата Демократска партија – речиси половина од демократите во Претставничкиот дом во средата гласаа за укинување на 3,3 милијарди долари воена помош. Мерката падна, но самото гласање покажува колку се тенчи поддршката што некогаш се сметаше за неприкосновена.

За Балканот, каде граѓаните добро знаат што значи меѓународен суд да покаже прст кон нечиј лидер, оваа сцена има посебен вкус. Разликата е во тоа што овде прстот е вперен кон сојузник на најмоќната држава на светот – и токму затоа налогот, најверојатно, ќе остане само на хартија. Правдата, се чини, има различна тежина зависно од тоа кој стои на обвинителната клупа.