Единаесет земји членки застанаа на патот на Србија кон отворање на Кластер 3. Сега во Брисел се движи дипломатска операција да се разбие тој блок уште во јули – а на маса стојат 1,58 милијарди евра.

Според неофицијални, но проверени информации од дипломатски кругови објавени од подгорички извор, дошло до состанок на претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта и генералниот директор на Директоратот за преговори за проширување Герт Јан Копман. Договорот бил да се направи сè за да се надмине моменталниот застој и Белград да добие зелено светло.

Кој кого притиска

Планот на бриселската тројка, според истиот извор, е во дипломатската акција да се вклучат Франција, Германија и други влијателни земји од Унијата. Целта е јасно дефинирана – да се изврши притисок врз државите што го блокираат процесот. Значи, механизмот што ЕУ го нарекува „заслуги” во пракса се решава со телефонски повици од Париз и Берлин.

Копман веќе одржал состанок со претставници на Европскиот парламент, а разговара и со Тонино Пикула, известувач на Европскиот парламент за Србија. Според објавеното, Копман детално ќе му ги образложи сите причини поради кои е добро Србија да ја добие оваа можност.

Бројките што ја објаснуваат брзината

Влогот не е само симболичен. Вкупните средства од Инструментот за реформи и раст за Србија изнесуваат околу 1,58 милијарди евра. Србија веќе повлекла претфинансирање од 111 милиони евра, како и прва одобрена транша од 56,5 милиони евра – со што обезбедила најголеми средства во регионот. Но натамошниот прилив е директно условен од политички одлуки во Брисел.

За отворање на преговарачки кластер потребна е едногласна одлука на сите 27 членки. Консензусот неодамна изостанал. Меѓу оние што го блокирале процесот или изразиле воздржаност се Холандија, Белгија, Шведска, Хрватска, Бугарија, Финска, Естонија, Литванија, Летонија, Данска и Луксембург.

Вучиќ и „заслугите”

Претседателот Александар Вучиќ оцени дека одлуката Србија да не го отвори Кластер 3 би покажала дека заслугите не се единственото мерило во процесот на пристапување. „За мене тоа би бил доказ за она за што, за жал, зборував: дека заслугите не се секогаш единственото мерило”, рече тој.

Потоа беше и подиректен: „Кога зборувате за merit based, бидејќи тоа сте го слушнале како од папагали милион пати од сите луѓе од регионот – merit based, merit based, merit based – синтагма, флоскула, која сега би се потврдила дека е баш флоскула”, изјави Вучиќ.

Оваа сцена ни е позната

Овде реченицата на Вучиќ, колку и да е политички пресметана, допира нешто што Македонија го знае напамет. Дваесет години слушаме дека процесот е заснован на заслуги, па потоа едно вето од една членка го запира сè – без оглед на тоа што пишува во извештаите. Разликата е само во тоа кој ја држи кочницата и во кој момент.

Затоа овој случај вреди да се гледа внимателно, без оглед на тоа што мислите за Белград. Ако единаесет земји можат да блокираат кластер, а потоа тројка од Брисел трча да ги убедува преку Париз и Берлин – тогаш прашањето не е дали Србија заслужила. Прашањето е што воопшто значи „заслуга” во систем каде што одлуката се носи со телефон, а не со извештај.

Дали Брисел ќе успее да ги преломи единаесетте до крајот на јули? И ако успее – што им кажува тоа на сите останати во редот, кои со години чекаат нивниот сопствен телефон да заѕвони?