Унгарија тивко го затвори едно поглавје што со години ѝ ги врзуваше рацете на својата власт. Претседателот Тамаш Шуљок го потпиша седумнаесеттиот уставен амандман – документ што официјално го означува крајот на неговите претседателски овластувања и неговото заминување од функцијата.

Шуљок се сметаше за последниот остаток од ерата на Орбан во државниот врв. Додека тој седеше во претседателската палата, новата влада на премиерот Петер Маѓар удираше во ѕид секогаш кога сакаше да поминат нејзините реформи – претседателскиот вето стоеше како брана. Со потписот, браната падна.

Институционален ќор-сокак, решен со потпис

Уставната промена го расчисти токму тој ќор-сокак меѓу извршната власт и претседателот. Сега владата на Маѓар може да ги спроведува реформите без да чека одобрение од палатата. Според описот на самата промена, Унгарија влегува во „нова политичка епоха” во која новата власт добива „отворен пат за спроведување радикални реформи без вето од претседателскиот дворец”.

Шуљок, се пренесува, отпрвин се спротивставуваше – но на крајот попушти под притисок. Класична сцена: човекот што ја чуваше последната брава, ја предава откако сфатил дека сам стои против цела една политичка машина.

Балканот ја знае оваа приказна

Промена на устав за да се разврзе една политичка блокада – тоа е потег што кај нас не бара многу објаснување. Секаде каде уставот се гледа како алатка на моменталното мнозинство, а не како тврдина над сите, ваквите преноќни престројувања стануваат нормала. Прашањето што останува не е дали Маѓар доби чист пат – доби. Прашањето е што прави една власт кога веќе никој не ѝ вели „не”.

Затоа што „радикални реформи без вето” звучи одлично додека реформите ти се по волја. А потоа, некој ден, некој друг седнува на истото место – веќе без брана што некогаш можела да го запре.